Trwa ładowanie...

Logotyp_Krajowej_Polityki_Miejskiej

Rząd przyjął Krajową Politykę Miejską (KPM)

Rada Ministrów na posiedzeniu w dniu 20 października 2015 roku przyjęła Krajową Politykę Miejską (PDF 2 MB).

"Chcemy wzmocnić zdolność miast i obszarów zurbanizowanych do zrównoważonego rozwoju i tworzenia miejsc pracy oraz poprawy jakości życia mieszkańców" – podkreśliła minister Maria Wasiak, mówiąc o głównych założeniach Krajowej Polityki Miejskiej.

 Teraz przystępujemy do jej wdrażania.

"Formalnie, bo wiele działań przewidzianych w KPM już realizujemy" – powiedziała szefowa resortu.

 Informacja prasowa o KPM.


Cele i zadania Krajowej Polityki Miejskiej

"W KPM zwracamy uwagę na to, że rozwój miast musi być ukierunkowany na poprawę jakości życia. Miasta mają być dobrym miejscem do życia, z którym mieszkańcy identyfikują się i w którym chcą mieszkać. W centrum uwagi polityki miejskiej jest człowiek" – zwrócił uwagę wiceminister Paweł Orłowski.

 Dokument Krajowa Polityka Miejska określa planowane działania administracji rządowej dotyczące polityki miejskiej i uwzględnia cele i kierunki określone w średniookresowej strategii rozwoju kraju i krajowej strategii rozwoju regionalnego. KPM wskazuje, w jaki sposób poszczególne polityki realizowane przez różne resorty i instytucje rządowe powinny być dopasowywane i kierunkowane do zróżnicowanych potrzeb polskich miast – od największych po najmniejsze. Równocześnie polityki publiczne powinny umożliwiać jak najlepsze wykorzystanie unikalnych potencjałów i przewag konkurencyjnych polskich miast dla zapewnienia zrównoważonego rozwoju, a przez to – co jest w centrum polityki miejskiej – dla poprawy jakości życia mieszkańców miast.

Polityce miejskiej nadano wysoką rangę poprzez wprowadzenie jej do porządku prawnego znowelizowaną ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, a Krajowa Polityka Miejska stała się częścią systemu dokumentów strategicznych.

Cel strategiczny KPM to wzmocnienie zdolności miast i obszarów zurbanizowanych do kreowania zrównoważonego rozwoju i tworzenia miejsc pracy oraz poprawy jakości życia mieszkańców. Jest on powiązany z celami dokumentów strategicznych wyższego rzędu.

Cel strategiczny można opisać celami szczegółowymi, których realizacja ma sprawić, że polskie miasta będą:

  • Sprawne
    Stworzenie warunków dla skutecznego, efektywnego i partnerskiego zarządzania rozwojem na obszarach miejskich, w tym w szczególności na obszarach metropolitalnych. Szczególną troską należy objąć wypracowanie optymalnych mechanizmów współpracy w miejskich obszarach funkcjonalnych, rozwijanie mechanizmów partycypacji i upowszechnianie partnerskiego udziału społeczeństwa w rozwoju miast.
  • Zwarte i zrównoważone
    Wspieranie zrównoważonego rozwoju ośrodków miejskich, w tym przeciwdziałanie negatywnym zjawiskom niekontrolowanej suburbanizacji. Miasto zwarte powinno być odpowiedzią na ważne wyzwanie stojące przed miastami, jakim jest żywiołowy i chaotyczny rozwój rozproszonej zabudowy. Idea miasta zwartego związana jest także z aspektami środowiskowymi (ochrona środowiska naturalnego, dbałość o zasoby ziemi i jakość krajobrazu).
  • Spójne
    Odbudowa zdolności do rozwoju poprzez rewitalizację zdegradowanych społecznie, ekonomicznie i fizycznie obszarów miejskich. Odnowa i rewitalizacja obszarów najbardziej problemowych powinna stanowić element całościowej polityki miasta i powinna być prowadzona w oparciu o wypracowaną wizję jego stanu docelowego.
  • Konkurencyjne
    Poprawa konkurencyjności i zdolności głównych ośrodków miejskich do kreowania rozwoju, wzrostu i zatrudnienia. Poprawie konkurencyjności, szczególnie dużych ośrodków miejskich służą przede wszystkim: stymulowanie wzrostu innowacyjności przedsiębiorstw (współpraca biznes-nauka), wzmocnienie sieciowej współpracy miast z innymi ośrodkami oraz obszarem regionu (otoczeniem).
  • Silne
    Wspomaganie rozwoju subregionalnych i lokalnych ośrodków miejskich, przede wszystkim na obszarach problemowych polityki regionalnej, w tym na niektórych obszarach wiejskich poprzez wzmacnianie ich funkcji oraz przeciwdziałanie ich upadkowi ekonomicznemu. Konieczne jest wspieranie siły rozwojowej miast subregionalnych i lokalnych ośrodków wzrostu poprzez wzmacnianie siły gospodarczej z równoczesnym podnoszeniem jakości życia.

Krajowa Polityka Miejska ma na celu realizację zintegrowanego podejścia terytorialnego (które wymaga złożonych, stopniowych i wspólnych wysiłków) wobec polskich obszarów miejskich. Prowadzić ma do integracji działania różnych podmiotów w różnych sferach. Mówi o potrzebie i korzyściach z dopasowywania polityk publicznych do potrzeb i potencjałów różnych obszarów – zarówno tych najaktywniejszych, jak i tych z największymi problemami.W efekcie wdrożenia KPM osiągnięte ma zostać wzmocnienie zdolności miast i obszarów zurbanizowanych do kreowania zrównoważonego rozwoju i tworzenia miejsc pracy oraz poprawa jakości życia mieszkańców. Wszystkie miasta mają być dobrym miejscem do życia, z dostępem do wysokiej jakości usług z zakresu ochrony zdrowia, edukacji, transportu, kultury, administracji publicznej.KPM wskazuje na wagę i rolę miast w generowaniu wzrostu gospodarczego i tworzeniu miejsc pracy. Nie może to być jednak rozwój prowadzony kosztem przyszłych pokoleń. Ważne jest poszanowanie zasobów (ziemi, energii i innych) i zrównoważone gospodarowanie nimi.

W efekcie wdrożenia KPM osiągnięte ma zostać wzmocnienie zdolności miast i obszarów zurbanizowanych do kreowania zrównoważonego rozwoju i tworzenia miejsc pracy oraz poprawa jakości życia mieszkańców. Wszystkie miasta mają być dobrym miejscem do życia, z dostępem do wysokiej jakości usług z zakresu ochrony zdrowia, edukacji, transportu, kultury, administracji publicznej.

KPM wskazuje na wagę i rolę miast w generowaniu wzrostu gospodarczego i tworzeniu miejsc pracy. Nie może to być jednak rozwój prowadzony kosztem przyszłych pokoleń. Ważne jest poszanowanie zasobów (ziemi, energii i innych) i zrównoważone gospodarowanie nimi.

Najważniejsze wątki tematyczne Krajowej Polityki Miejskiej

KPM koncentruje się na najistotniejszych obszarach funkcjonowania miasta, które podzielono na dziesięć wzajemnie przenikających się wątków tematycznych:

  • Kształtowanie przestrzeni,
  • Partycypacja publiczna,
  • Transport i mobilność miejska,
  • Niskoemisyjność i efektywność energetyczna,
  • Rewitalizacja,
  • Polityka inwestycyjna,
  • Rozwój gospodarczy,
  • Ochrona środowiska i adaptacja do zmian klimatu,
  • Demografia,
  • Zarządzanie obszarami miejskimi.

KPM kładzie nacisk na promowanie idei miasta zwartego, zrównoważone inwestowanie w miastach z preferencją dla wcześniej zagospodarowanych terenów, a także na potrzeby kompleksowej rewitalizacji miast.

Silne akcentowany jest udział mieszkańców oraz innych „użytkowników” miast w planowaniu i realizacji ich rozwoju oraz kwestia rozwijania wielopoziomowej współpracy w zarządzaniu obszarami miejskimi.

Wskazano także na potrzebę i narzędzia racjonalnego gospodarowania zasobami (ziemi, wody, środowiska, energii), poprawy środowiska w miastach i adaptacji do zmian klimatu, które w znacznym stopniu dotykają mieszkańców miast oraz na potrzebę odpowiedzi na problemy demograficzne polskich miast.

Rozwiązania zawarte w Krajowej Polityce Miejskiej

Dla osiągnięcia celów polityki miejskiej, dokument ten:

  • wskazuje i uzasadnia jakie zmiany w prawie należy wprowadzić by ułatwić prowadzenie działań rozwojowych w miastach, a także by przełamywać bariery w prowadzeniu ich rozwoju;
  • określa wszelkie formy działań instytucji rządowych (szeroko zdefiniowanych – resortów i instytucji im podległych, agencji rządowych itd.) zidentyfikowanych jako kluczowe umożliwiające i wspomagające realizację założeń KPM;
  • zapowiada utworzenie Centrów Wiedzy, które będą w jednym miejscu gromadzić aktualne i dostępne informacje dotyczące instrumentarium rozwoju miast, dobrych praktyk, wyników pilotaży itp. – dane te będą udostępniane przez strony internetowe. Celem centrów wiedzy będzie wspieranie podmiotów polityki miejskiej, a zwłaszcza samorządów lokalnych, w przygotowaniu i realizacji działań dotyczących złożonych lub nowych aspektów rozwoju miast.

Rola różnych podmiotów w Krajowej Polityce Miejskiej

KPM adresowana jest do wszystkich polskich miast, niezależnie od ich wielkości czy położenia. Wskazuje pożądane przez rząd kierunki ich rozwoju oraz ich obszarów funkcjonalnych. Proponuje i postuluje szeroką paletę różnorodnych rozwiązań, narzędzi i instrumentów, które w sposób elastyczny mogą być wykorzystane przez miasta różnej wielkości, funkcji i położenia, także w celu zwiększenia efektywności działań różnych podmiotów. Zapowiada rozwiązania, które mają służyć wsparciu miast poprzez między innymi centra wiedzy inicjujące i prowadzące projekty pilotażowe, promujące i upowszechniające dobre praktyki, wzorcowe dokumenty czy schematy postępowania. Silnie akcentuje samodzielność samorządu terytorialnego, a jego treści odnoszące się do władz samorządowych powinny być traktowane jako pożądany kierunek rozwoju i działań oraz zbiór zaleceń. Stanowi zatem płaszczyznę odniesienia dla miast w relacjach: rząd – samorząd, której obecnie brakuje.

Konkretne zapisy KPM dotyczące działań instytucji rządowych (nie tylko resortów, ale także instytucji im podległych, agencji rządowych itd.) należy traktować jako bezpośrednie zobowiązanie – to znaczy, że w swych działaniach instytucje te mają dążyć do wpisania się w wyznaczone w KPM kierunki działań.

KPM akcentuje samodzielność samorządu terytorialnego, zatem nie narzuca niczego władzom miast. Jednak treści odnoszące się do miast powinny być traktowane jako pożądany kierunek ich rozwoju i działań. KPM wskazuje różne instrumenty (w tym dostępne fundusze unijne nowej perspektywy), zapowiada prace nad nowymi instrumentami i przepisami, które będą zwiększać paletę możliwości działania władz miast.

KPM, jako element realizacji polityki regionalnej kraju, wskazuje również istotną rolę samorządu regionalnego w polityce miejskiej (które m.in. powinny tworzyć mechanizmy i uczestniczyć we współpracy w miejskich obszarach funkcjonalnych, uwzględniać wymiar miejski w strategiach rozwoju województw. Dokument zachęca również do określania regionalnych polityk miejskich.

Etapy prac nad Krajową Polityką Miejską

Formalnym początkiem i podstawą prac nad KPM są Założenia Krajowej Polityki Miejskiej do roku 2020, przyjęte przez Radę Ministrów 16 lipca 2013 roku. Pierwszym etapem prac nad projektem Krajowej Polityki Miejskiej były prace wewnątrzresortowe oraz cykl kilku warsztatów tematycznych z ekspertami, samorządami, przedstawicielami organizacji społecznych i resortów. Etap ten zakończył się opracowaniem pierwszego projektu KPM.

Drugi etap, rozpoczęty w kwietniu i zakończony we wrześniu 2014 roku, stanowiła szeroka nieformalna dyskusja nad projektem KPM (PDF 1 MB). Resortowi zależało bowiem na przedstawieniu projektu możliwie szerokiemu gronu odbiorców, w miastach różnej wielkości, w różnych częściach kraju. Po udostępnieniu projektu KPM na stronie internetowej resortu, zorganizowano szereg konferencji. 7 kwietnia 2014 r. w Warszawie odbyła się konferencja inaugurująca tę debatę, a w następnych miesiącach odbyła się seria ogólnodostępnych konferencji poświęconych wybranym wątkom tematycznym:

  • Gdańsk (partycypacja, rewitalizacja, transport i mobilność miejska);
  • Wodzisław Śląski (kształtowanie przestrzeni, zarządzanie obszarami miejskimi, niskoemisyjność i efektywność energetyczna oraz ochrona środowiska i adaptacja do zmian klimatu);
  • Uniejów (polityka inwestycyjna, rozwój gospodarczy, demografia).

Ponadto, projekt KPM był prezentowany na wielu konferencjach, wydarzeniach i spotkaniach bilateralnych, organizowanych zarówno przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, jak również przez inne podmioty, miasta i organizacje. Głównymi podmiotami debaty były: samorządy (nie tylko miejskie) i ich organizacje, regiony, partnerzy społeczni i gospodarczy związani z obszarami miejskimi, resorty, organizacje branżowe, ciała i komitety doradcze i opiniujące. Podczas nieformalnej debaty, która spotkała się z dużym zainteresowaniem różnych środowisk, dyskutowano o kształcie, kierunkach i priorytetach polityki miejskiej oraz o propozycjach konkretnych rozwiązań, które powinny znaleźć się w KPM. Zgłaszane uwagi i propozycje dotyczyły szerokiego spektrum zagadnień rozwoju miast, treści, formy i zakresu KPM.

W dniach 27 sierpnia - 10 września 2015 roku drugi projekt KPM, uwzględniający wnioski z nieformalnej dyskusji (PDF 1 MB) został poddany równoległym konsultacjom publicznym i uzgodnieniom międzyresortowym. Konsultacje miały charakter publiczny i otwarty. W ramach konsultacji wpłynęło około 600 uwag. Z możliwości przekazania komentarzy, rekomendacji i uwag skorzystało wiele podmiotów, m.in. przedstawiciele samorządów miejskich, wojewódzkich i powiatowych, partnerzy społeczno-gospodarczy, korporacje samorządowe, aktywiści miejscy, szkoły wyższe, izby gospodarcze, eksperci, naukowcy, organizacje branżowe i osoby prywatne. Tak duża liczba zgłoszonych uwag i wniosków świadczy o tym, że dokument wzbudził duże zainteresowanie wśród przedstawicieli wielu branż i środowisk, a z ich treści wynika, że jest oczekiwany i potrzebny. Propozycje zmian odnosiły się do przeredagowania dokumentu w celu nadania mu większej czytelności i zwięzłości. Pojawiły się również wnioski o doprecyzowanie treści KPM w pewnych obszarach. Wszystkie uwagi wraz z odniesieniem się do nich zostały zebrane w Tabeli uwag z konsultacji publicznych projektu Krajowej Polityki Miejskiej z dnia 23 września 2015 roku (PDF 1 MB).

Po przeanalizowaniu uwag zmodyfikowano zapisy projektu Krajowej Polityki Miejskiej. Poprawiony i uzupełniony projekt (PDF 1 MB) skierowano 24 września 2015 roku do rozpatrzenia przez Komitet Rady Ministrów. W dniu 8 października 2015 roku Komitet Rady Ministrów przyjął i rekomendował Radzie Ministrów projekt Krajowej Polityki Miejskiej.

Krajowa Polityka Miejska została przyjęta przez Radę Ministrów na posiedzeniu w dniu 20 października 2015 roku - plik do pobrania (PDF 2 MB).