Trwa ładowanie...

 

Trwa zapisywanie na newsletter...

Dokumenty strategiczne

Program działań

Program działań na rzecz rozwoju technologii kosmicznych i wykorzystywania systemów satelitarnych w Polsce (PDF 456 KB)

Krajowy Plan Rozwoju Sektora Kosmicznego

Krajowy Plan Rozwoju Sektora Kosmicznego jest dokumentem wykonawczym do „Programu działań na rzecz rozwoju technologii kosmicznych i wykorzystywania systemów satelitarnych w Polsce”, który został przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 22 czerwca 2012 r. i stanowi realizację jednego z głównych celów operacyjnych - Rozwinięcie i wdrożenie krajowego programu dotyczącego sektora kosmicznego. Dokument ten ma na celu przedstawienie sposobów wdrożenia ww. Programu w latach 2014-2020, uwzględniając kompleksowe działania na rzecz polskiego sektora kosmicznego, w tym m. in:

  • współpracę z Europejską Agencją Kosmiczną,
  • współpracę z Unią Europejską w zakresie rozwijania polityki kosmicznej (space policy),
  • budowę infrastruktury i kompetencji krajowego sektora kosmicznego.

Do głównych obszarów opisanych w znowelizowanym „Programie działań” należą: 

  • Budowa kompetencji w obszarze technologii kosmicznych – segment kosmiczny i naziemny,
  • Satelitarna obserwacja Ziemi,
  • Telekomunikacja satelitarna,
  • Nowe technologie i eksploracja przestrzeni kosmicznej,
  • Nawigacja i pozycjonowanie,
  • Budowa kompetencji w obszarze wykorzystania danych satelitarnych,
  • Zintegrowane aplikacje, Działania wspierające rozwój sektora kosmicznego w Polsce,
  • Wspieranie administracji publicznej we wdrażaniu aplikacji satelitarnych,
  • Edukacja – stworzenie nowych kierunków kształcenia związanych z technikami kosmicznymi,
  • Analiza i przeprowadzenie koniecznych zmian w prawie krajowym.       

 

Mechanizmy Wsparcia

O polskim sektorze kosmicznym

Stan polskiego sektora kosmicznego, prezentujący podstawowe dane ilościowe i jakościowe (potencjał naukowo-techniczny) podmiotów zaangażowanych w rozwój tego sektora przedstawia  publikacja pod nazwą:  Sięgając gwiazd - polski sektor kosmiczny 4 lata w ESA (PDF 7 MB), wydana przez Ministerstwo Rozwoju i Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Uzupełniającą i wartościową informację o polskim członkostwie w ESA zawiera też krótki film przygotowany przez PARP.

Kluczowe podmioty w polskiej polityce kosmicznej

Struktura podmiotów sektora kosmicznego w Polsce

W celu skoordynowania działań związanych z członkostwem Polski w Europejskiej Agencji Kosmicznej oraz zgodnie z „Programem działań na rzecz rozwoju technologii kosmicznych i wykorzystywania systemów satelitarnych w Polsce”, Prezes Rady Ministrów Zarządzeniem nr 102 z 16 listopada 2012 roku (M.P. z dnia 16 listopada 2012 r. z późn. zm.) powołał organ pomocniczy - Międzyresortowy Zespół do spraw Polityki Kosmicznej w Polsce.Funkcję przewodniczącego Zespołu  pełni obecnie Pani  Jadwiga Emilewicz, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju. Zespół jest najważniejszym organem decyzyjnym, który odpowiada za kształtowanie polityki kosmicznej w Polsce, koordynuje działanie administracji rządowej w tym obszarze i podejmuje kluczowe decyzje, w tym o charakterze finansowym. W skład Zespołu wchodzą sekretarze i podsekretarze stanu z dwunastu ministerstw zaangażowanych w działalność kosmiczną w Polsce oraz przedstawiciele rządowych agencji wykonawczych:

  • Ministerstwo  Rozwoju – jest resortem wiodącym w zakresie realizacji polskiej polityki kosmicznej, reprezentuje Polskę w Europejskiej Agencji Kosmicznej i na forach poświęconych polityce kosmicznej w Unii Europejskiej,
  • Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego – odpowiadające za badania naukowe ( Horyzont 2020, program Copernicus, Europejskie Obserwatorium Południowe ESO),
  • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji – odpowiadające za program Galileo w części PRS (Public Regulated Service),
  • Ministerstwo Obrony Narodowej – odpowiadające za aspekty wojskowe,
  • Ministerstwo Cyfryzacji – odpowiadające za program Galileo,
  • Ministerstwo Spraw Zagranicznych,
  • Ministerstwo Środowiska, odpowiadające za EUMETSAT,
  • Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej,
  • Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
  • Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa,
  • Ministerstwo Energii,
  • Ministerstwo Edukacji Narodowej,
  • Polska Agencja Kosmiczna POLSA,
  • Agencja Rozwoju Przemysłu S.A.
  • Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości PARP.  

Do zadań Międzyresortowego Zespołu ds. Polityki Kosmicznej w Polsce, stanowiącego platformę informacyjno-koordynacyjną dla resortów zajmujących się poszczególnymi obszarami aktywności kosmicznej należy:

  1. koordynowanie działań związanych z członkostwem Polski w Europejskiej Agencji Kosmicznej;
  2. uczestnictwo w formułowaniu założeń polskiej polityki kosmicznej i krajowego programu dotyczącego sektora kosmicznego;
  3. uczestnictwo w ocenie działalności komórki organizacyjnej do spraw wspierania przedsiębiorczości w sektorze kosmicznym w Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości;
  4. rekomendowanie odpowiednich zapisów budżetowych na kolejny rok w odniesieniu do wysokości składki opcjonalnej do Europejskiej Agencji Kosmicznej.      

W pracach Zespołu mogą brać udział, z głosem doradczym, osoby niebędące członkami Zespołu, zaproszone przez przewodniczącego, w szczególności eksperci i przedstawiciele biznesu. Posiedzenia Zespołu odbywają się przynajmniej raz na kwartał z inicjatywy przewodniczącego lub na wniosek co najmniej połowy członków Zespołu.

Zespół Zadaniowy ESA – tzw.  TASK FORCE PL – ESA

Jako kraj członkowski ESA, Polska ma prawo odzyskać około 80-90% składki przeznaczonej na kontrakty przemysłowe ESA w formie zleceń dla polskich podmiotów. Podstawą do uzyskania ww. zwrotu jest dobrze rozwinięty krajowy sektor kosmiczny. Aby zabezpieczyć interesy Polski i krajowych podmiotów (przedsiębiorcy i jednostki naukowo-badawcze), na okres przejściowy, tzn. pierwszych 5 lat członkostwa w Agencji powołano Zespół Zadaniowy (z ang. Task Force, TF) zadaniem którego jest organizacja programu Polish Industry Incentive Scheme. Program ten realizowany będzie - w rezultacie skutecznie przeprowadzonych negocjacji o przedłuzeniu na kolejne dwa lata, do 2019 r.

Polish Industry Incentive Scheme jest programem, w którym odbywające się konkursy są dedykowane wyłącznie na polski rynek i którego celem jest dostosowanie zainteresowanych polskich podmiotów  do udziału w programach i projektach ESA. Budżet programu to 45% obowiązkowej składki Polski do ESA, przeznaczanej wyłącznie na kontrakty dla krajowych firm i instytutów naukowo-badawczych.  

Polski Zespół Zadaniowy – tzw.  TASK FORCE PL

Zespół współpracuje z ww. Zespołem Zadaniowym ESA (TASK FORCE PL - ESA) w szczególności w obszarze prac nad procedurami i monitorowaniem wydatkowania środków finansowych przez ESA na kontrakty z polskimi przedsiębiorcami oraz programowanie działań ukierunkowanych na wspieranie polskiego sektora kosmicznego w pozyskiwaniu projektów przemysłowo-naukowych w celu zapewnienia optymalnego wydatkowania polskiej składki obowiązkowej. Do zadań Zespołu należy m. in. ocena wniosków polskich podmiotów o poparcie – Letter of Support.  Przewodniczącą Zespołu jest Pani Otylia Trzaskalska-Stroińska, Zastępca Dyrektora w Departamencie Innowacji Ministerstwa Rozwoju.

Krajowe Inteligentne Specjalizacje w kosmosie

Krajowe Inteligentne Specjalizacje KIS są to obszary badawczo-rozwojowe i innowacyjne w których powstają towary i usługi, mające największy potencjał  konkurowania nie tylko na arenie krajowej ale i międzynarodowej. Ministerstwo Rozwoju (d. Ministerstwo Gospodarki) w procesie konsultacji z partnerami społecznymi wytypowało 19 KIS-ów. Wśród KIS znalazły się specjalizacje, w ramach których dalszy rozwój technik i technologii, a w konsekwencji  produktów i usług, może następować w oparciu o rozwiązania stosowane w sektorze kosmicznym,  oraz takie które wdrażane i wykorzystywane w wielu sektorach gospodarki tradycyjnej mogą też znaleźć zastosowanie w sektorze kosmicznym.

Są to niżej wymienione KIS:

KIS 9 - Rozwiązania transportowe przyjazne środowisku
KIS 13 - Wielofunkcyjne materiały i kompozyty o zaawansowanych właściwościach, w tym nanoprocesy i nanoprodukty
KIS 14 - Sensory (w tym biosensory) i inteligentne sieci sensorowe
KIS 15 - Inteligentne sieci i technologie geoinformacyjne
KIS 16 - Elektronika oparta na polimerach przewodzących
KIS 17 - Automatyzacja i robotyka procesów technologicznych
KIS 18 - Optoelektroniczne systemy i materiały

Więcej informacji o Krajowych Inteligentnych Specjalizacjach dostępne jest na stronie: www.smart.gov.pl

Programy badań-wsparcia NCBiR i NCN

W Krajowym Programie Badań (KPB)przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 16 sierpnia 2011 r. zostały określone strategiczne dla państwa kierunki badań naukowych i prac rozwojowych o charakterze długookresowym zorientowane na przemysł. Strategiczne programy badań naukowych i prac rozwojowych stanowią zgodnie z reformą nauki z 2010 roku podstawy do określenia przez Radę Narodowego Centrum Badań i Rozwoju programów badawczych definiujących cele średniookresowe.Krajowy Program Badań ma umożliwić:

  • ściślejsze powiązanie kierunków badań naukowych i prac rozwojowych z potrzebami rozwojowymi polskiej gospodarki;
  • wybór obszarów badawczych, szczególnie tych o charakterze interdyscyplinarnym i wielodziedzinowym, który zwiększy integrację rozproszonego środowiska naukowego;
  • zdynamizowanie zrównoważonego rozwoju gospodarczego.

W realizacji Krajowego Programu Badań dominować będzie 7 priorytetowych kierunków badań naukowych i prac rozwojowych:

  • nowe technologie w zakresie energetyki;
  • choroby cywilizacyjne, nowe leki oraz medycyna regeneracyjna;
  • zaawansowane technologie informacyjne, telekomunikacyjne i mechatroniczne;
  • nowoczesne technologie materiałowe;
  • środowisko naturalne, rolnictwo i leśnictwo;
  • społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków;
  • bezpieczeństwo i obronność państwa.

Przedstawione kierunki badań są także odpowiedzią na wyzwania ujęte w strategii "Europa 2020". Realizacja KPB powinna przyczynić się do zwiększenia efektów badań w nowych rozwiązaniach technologicznych oraz wzrostu liczby patentów, co w konsekwencji wpłynie na rozwój innowacyjnej gospodarki oraz jej konkurencyjność. Technologie kosmiczne mają zastosowanie m. in. w następujących obszarach:

  • zaawansowane technologie informacyjne, telekomunikacyjne i mechatroniczne
  • wykorzystywanie posiadanego potencjału w obszarze technik satelitarnych i technologii kosmicznych, podejmowanie działań na rzecz rozwoju zaawansowanych technologii oraz zacieśnianie współpracy pomiędzy sektorem badawczo-rozwojowym i gospodarczym, zwiększenie sprawności i  efektywności działania administracji publicznej poprzez rozwój i wprowadzanie rozwiązań opartych na technikach satelitarnych umożliwiających lepsze wykorzystanie posiadanych zasobów i infrastruktury, zaspokojenie potrzeb państwa w zakresie bezpieczeństwa narodowego poprzez wykorzystanie dostępnych instrumentów i rozwój autonomicznego potencjału w wybranych obszarach;
  • środowisko naturalne, rolnictwo i leśnictwo - technologie pozyskiwania z pokładów satelitów w otoczeniu Ziemi informacji o procesach warunkujących globalne zmiany klimatyczne i czynniki zrównoważonej eksploatacji zasobów są kluczowym elementem współczesnej obserwacji satelitarnej opartej na zobrazowaniach satelitarnych;
  • nowoczesne technologie materiałowe, oparte na strukturach wieloskładnikowych, w tym wytwarzane w oparciu o struktury kompozytowe, o zastosowaniach konstrukcyjnych, izolacyjnych, technologiach elektronicznych (np. azotek galu). 

Tekst Krajowego Programu Badań jest dostępny na stronie NCBiR

W latach 2014-2020 Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR), Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) oraz Narodowe Centrum Nauki (NCN) będą realizować programy uwzględniające ww. cele, ukierunkowane na wsparcie podmiotów rozwijających wysokie technologie. Wymienione instytucje będą wdrażać zarówno programy operacyjne, jak i programy krajowe. 

Konkursy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR)

  1. InnoLot to program sektorowy, który ma na celu finansowanie badań naukowych oraz prac rozwojowych nad innowacyjnymi rozwiązaniami dla przemysłu lotniczego. Program jest rezultatem porozumienia zawartego pomiędzy Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, a grupą stowarzyszeń firm lotniczych reprezentujących Polską Platformę Technologiczną Lotnictwa. Jego adresatami są konsorcja naukowe, których liderami będą przedsiębiorcy odpowiedzialni za uzyskanie określonych demonstratorów technologii.
    (Program aktywny, nie będzie nowych naborów w 2016 r.)
  2. DEMONSTRATOR to program wsparcia badań naukowych i prac rozwojowych w skali demonstracyjnej. Celem programu jest wzmocnienie transferu wyników badań do gospodarki poprzez wsparcie przedsięwzięć badawczo-rozwojowych w zakresie opracowania nowej technologii lub produktu obejmującego przetestowanie opracowanego rozwiązania w skali demonstracyjnej.Program ukierunkowany jest na wsparcie dużych, zintegrowanych przedsięwzięć badawczo-rozwojowych, zorientowanych na komercjalizację wyników badań obejmujących wszystkie etapy od badań naukowych do przygotowania innowacyjnego produktu/technologii przetestowanej na instalacji pilotażowej/demonstracyjnej, a także budowy instalacji pilotażowych/demonstracyjnych służących testowaniu nowych rozwiązań technologicznych wypracowywanych w organizacjach badawczych lub w przedsiębiorstwach. Adresatami programu są przedsiębiorcy oraz konsorcja naukowe z udziałem przedsiębiorcy, w tym spółki, których udziałowcami są organizacje badawcze i przedsiębiorcy.
    (Program aktywny, planowane nabory w 2016 r.)

Konkursy Narodowego Centrum Nauki NCN

(aktywne, nabory w 2016 r.)

Do ustawowych zadań Narodowego Centrum Nauki należy finansowanie badań podstawowych. Realizując te zadania, Narodowe Centrum Nauki ogłasza konkursy na finansowanie projektów badawczych w ramach następujących paneli: Nauki Humanistyczne, Społeczne i o Sztuce, Nauki Ścisłe i Techniczne oraz Nauki o Życiu. Konkursy otwierane przez NCN dotyczą:

  • OPUS 11 - projekty badawcze, w tym finansowanie zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej niezbędnej do realizacji tych projektów. 
  • PRELUDIUM 11 - projekty badawcze realizowane przez osoby rozpoczynające karierę naukową nieposiadające stopnia naukowego doktora.
  • SONATA 11- projekty badawcze realizowane przez osoby rozpoczynające karierę naukową posiadające stopień naukowy doktora.
  • POLONEZ 2 - Konkurs POLONEZ 2 na projekty badawcze realizowane przez naukowców przyjeżdżających z zagranicy współfinansowane z programu ramowego Horyzont 2020 w ramach działań Marie Skłodowska-Curie COFUND.
  • SONATA BIS 6 - projekty badawcze mające na celu powołanie nowego zespołu naukowego, realizowane przez osoby posiadające stopień naukowy lub tytuł naukowy, które uzyskały stopień naukowy doktora w okresie od 2 do 12 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem.
  • HARMONIA 8 - projekty badawcze realizowane w ramach współpracy międzynarodowej.
  • MAESTRO 8 - projekty badawcze dla doświadczonych naukowców mających na celu realizację pionierskich badań naukowych, w tym interdyscyplinarnych, ważnych dla rozwoju nauki, wykraczających poza dotychczasowy stan wiedzy, i których efektem mogą być odkrycia naukowe.

W ramach nauk ścisłych i technicznych, w każdym z wymienionych wyżej programów,  funkcjonują następujące panele tematyczne:

  • nauki matematyczne - wszystkie dziedziny matematyki, teoretyczne oraz stosowane, a także podstawy matematyczne informatyki, fizyka matematyczna i statystyka matematyczna,
  • podstawowe składniki materii - fizyka cząstek elementarnych, jądrowa, plazmy, atomowa, molekularna, gazów i optyczna,
  • fizyka fazy skondensowanej - struktura, własności elektronowe, płyny, nano-nauka,
  • chemia analityczna i fizyczna - chemia analityczna, metody teoretyczne w chemii, chemia synteza i materiały - otrzymywanie materiałów, związki struktury z właściwościami, nowoczesne materiały o założonych właściwościach, architektura (makro)molekularna, chemia organiczna, chemia nieorganiczna,
  • informatyka i technologie informacyjne - technologie i systemy informacyjne, informatyka, obliczenia naukowe, systemy inteligentne,
  • inżynieria systemów i telekomunikacji - elektronika, telekomunikacja, optoelektronika,
  • inżynieria procesów i produkcji - modelowanie, projektowanie, sterowanie i konstrukcje,
  • astronomia i badania kosmiczne - astrofizyka, astrochemia, astrobiologia, Układ Słoneczny, układy planetarne, astronomia gwiazdowa, galaktyczna i pozagalaktyczna, badania kosmiczne, instrumenty,
  • nauki o ziemi - nauki geologiczne, nauki o atmosferze i klimacie, geochemia, geodezja, geoekologia, geofizyka, geografia fizyczna, geoinformatyka, geologia planetarna, gleboznawstwo, górnictwo, oceanologia chemiczna i fizyczna, zmiany i ochrona środowiska.

Informacje o ww. konkursach dostępne są także na stronie NCN.

O „drzewie technologicznym” ESA

ESA swoje działania z zakresu badań i rozwoju (R&D) ujęła w strukturę tzw. „ESA Technology Tree”. Jest to 26 działów aktywności związanej z techniką i technologią kosmiczną. Każdy z tych działów składa się z poddziałów, definiujących precyzyjniej daną aktywność. Stopnie specyfikacji zakresu Technologii Kosmicznych Zgodnie z powyższą informacją, sekwencja opisu obszarów technologicznych i technik (T&T) satelitarnych przedstawiona jest od bardziej ogólnego do szczegółowego opisu (TD-obszar T&T)>( TS-specyfikacja dla T&T wewnątrz TD)>(TG- elementy specyfikacji wewnątrz TS)> (Produkty). I tak: TD-obszar technologii obejmuje know-how istotne dla samoistnie określonego zakresu zapotrzebowania technicznego i zdefiniowanego oddzielnie od innych obszarów. TS-jest dekompozycją TD dostarczającą bardziej szczegółowego opisu jego zawartości w zakresie różnych ale powiązanych obszarów technicznych, TG - jest dalszą dekompozycją TS aby zdefiniować technologię, która jest istotna dla rodziny tworzonych produktów, ale nie opisuje produktu jako takiego. 

Pełna struktura „Drzewa Technologicznego” ESA przedstawiona jest w dedykowanej zakładce w języku angielskim(PDF 423 KB)